Trường DH CNTT Gia ĐịnhGiới thiệu trườngĐào tạoTuyển sinhDành cho sinh viênTuyển sinh quốc tếNgoại ngữTin họcTin tứcSự kiệnLiên hệDịch vụ hỗ trợ

Tin hoạt động

Ngày đăng: 14/12/2018

Sinh Viên của chúng ta nói và viết tiếng Mẹ Đẻ như thế nào?

Là một giáo viên liên tục đứng lớp hơn hai mươi lăm năm, giảng dạy cả tiếng Việt và tiếng Anh, tôi nhận ra một thực trạng rất đáng buồn ở sinh viên của chúng ta trong vấn đề sử dụng tiếng Việt- tiếng mẹ đẻ của mình.


Sinh viên của chúng ta viết sai chính tả “trầm trọng”! Đặc biệt, các em không phân biệt được các phụ âm đầu ch- tr, d- gi- v, g- gh, ng- ngh, l- n, r- gi, s- x; các phụ âm cuối c- t- ch, n-ng, n- nh; các vần ui- uôi, ui- uy, oi- ôi, ưi- ươi; âm chính o- ô; các thanhhỏi- ngã…Lỗi về viết hoa cũng rất phổ biến. Các em viết hoa hết sức tùy tiện. Chẳng hạn, có em không hề viết hoa sau dấu chấm, viết hoa chữ đầu câu hoặc tên riêng, trong khi đó ở giữa câu bỗng dưng viết hoa, hoặc cảm thấy thích từ nào thì viết hoa luôn từ đó. Một số sinh viên chưa biết cách sử dụng dấu câu. Có những văn bản, các em viết liền một mạch một, hai trang giấy mà không có một dấu câu nào. Các em cũng không biết dùng các dấu câu phù hợp với kiểu câu và nhất là không biết dùng các dấu phẩy, dấu gạch ngang, dấu chấm phẩy để ngăn cách thành phần phụ với thành phần chính của câu và tách các vế trong câu ghép hoặc câu phức.
            Nguyên nhân của việc sai chính tả trên có thể đúc kết thành mấy điểm chính sau:
  1. Sinh viên phát âm không chuẩn, một số do ảnh hưởng của vùng ngôn ngữ. Chẳng hạn,
người ở một số vùng thuộc miền Bắc thường phát âm lẫn lộn giữal- n, ch- tr, d- gi- r. Người miền Trung và người miền Nam thường không phân biệt hỏi- ngã”, hoặc d- gi- v ( ở phụ âm đầu), n- ng, nh- n, c- t- ch (ở phụ âm cuối), o- ô, ui- uôi (ở âm chính).
  1. Sinh viên ít đọc sách, không có thói quen đọc sách hoặc có đọc cũng  không có thói quen
lưu ý những chữ khó, những chữ dễ viết sai, dễ nhầm lẫn.
  1. Sinh viên ít được giáo viên lưu ý sửa lỗi chính tả, nhất là ở các bậc học cao.
  2. Sinh viên, thậm chí là giáo viên, xem chính tả là chuyện nhỏ nhặt, viết thế nào cũng
được, miễn là diễn đạt được nội dung muốn trình bày.
  1. Một số giáo viên cũng viết sai chính tả và phát âm không chuẩn. Đã có các trường hợp
giáo viên viết giảng dạy thành giảng dậy, xán lạn (từ Hán Việt) thành sáng lạng và phát âm chứng minh thành trứng minh, tre trúc thành che chúc. Ngay cả các văn bản đưa lên mạng cũng đầy lỗi chính tả; chẳng hạn vầng trăngvần thơ lại bị viết sai thànhvần trăng và vầng thơ!
            Trình độ sử dụng từ ngữ của sinh viên cũng là vấn đề làm chúng ta băn khoăn. Trong khi viết và nói, sinh viên thường mắc các lỗi về ngữ âm, cấu tạo từ và ngữ nghĩa của từ. Nguyên nhân là các em phát âm không đúng dẫn đến viết sai. Chẳng hạn,  các em đã viết “Trên tường treo bức tranh thủy mạc”, “Học bài xong, nó yên chí đi ngủ”, “Yếu điểm của tôi là học bài lâu thuộc”, “Trong thảo cầm viên có các loài cây lâu niên”, “Anh ta tỏ thái độ bàng quang trước mọi việc”, “Học sinh được thầy giáo truyền tụng kiến thức”, “sa mạc hoang vu…”. Trong khi đó, chữ viết đúng phải là thủy mặc, yên trí, nhược điểm (từ Hán Việt) hoặcđiểm yếu (từ thuần Việt), lưu niên (từ Hán Việt) hoặc lâu năm (từ thuần Việt), bàng quan, truyền thụ hoặc truyền đạt, hoang vắng.
Nguyên nhân của những lỗi chính tả này có khi là do các em không hiểu nghĩa của từ. Như ở các ví dụ trên, nếu các em hiểu được nghĩa của các từ thì đã không dùng sai. Đơn cử vài trường hợp:
Tranh thủy mặc: Tranh vẽ bằng mục nước (loại mực dùng viết chữ Nho ngày xưa); thủy: nước, mặc: mực
Yếu điểm: điểm quan trọng
Nhược điểm: điểm yếu kém
Bàng quan: đứng ngoài mà quan sát
Hoang vu: cỏ mọc hoang
Truyền tụng: truyền miệng từ người này sang người khác và tỏ ý ca ngợi, khâm phục.
Ngoài ra sinh viên còn mắc lỗi dùng từ không phù hợp với phong cách ngôn ngữ của văn bản, sử dụng các từ đồng nghĩa thay thế cho nhau không đúng chỗ và hiện tượng lặp từ, thừa từ, dùng từ sáo rỗng trong câu và văn bản cũng là hiện tượng phổ biến.
Sinh viên của ta còn mắc lỗi về viết câu, trong đó có thể kể:
  1. Lỗi về cấu trúc ngữ pháp (Lỗi về cấu tạo câu):Câu được viết ra thiếu mất chủ ngữ hoặc
vị ngữ, hoặc thiếu cả chủ và vị tức là thiếu hẳn thành phần nòng cốt câu.
Ví dụ (1)Trong truyện “Trạng Quỳnh” đã thể hiện tinh thần phản phong quyết liệt của nhân dân ta.
Câu trên chỉ có vị ngữđã thể hiện tinh thần phản phong quyết liệt của nhân dân ta và trạng ngữ  Trong truyện “Trạng Quỳnh” mà thiếu mất thành phần chủ ngữ.
Ví dụ (2) Anh Kim Đồng từ khi còn rất nhỏ.
Câu trên chỉ có chủ ngữ Anh Kim Đồng và trạng ngữ từ khi còn rất nhỏ mà thiếu mất thành phần vị ngữ.
Ví dụ (3) Được sự nhất trí của Ban chấp hành Đoàn cấp trên.
Câu trên chỉ là một trạng ngữ, thiếu hẳn thành phần nòng cốt câu.
 
  1. Lỗi về quan hệ ngữ nghĩa trong câu: Câu sai logic, câu sai quy chiếu, câu phản ánh sai hiện thực khách quan
Ví dụ (1) Hãy tìm các ví dụ trong “Truyện Kiều”, “Tắt đèn” và Hồ Xuân Hương để chứng minh cho nhận định trên.
“Truyện Kiều”, “Tắt đèn” (tác phẩm) và Hồ Xuân Hương (nhà thơ) là những sự vật, những phạm trù khác nhau không thể cùng làm chủ ngữ cho một câu như thế này. Câu phải được sửa lại là:Hãy tìm các ví dụ trong “Truyện Kiều”, “Tắt đèn” và thơ Hồ Xuân Hương để chứng minh cho nhận định trên.
Ví dụ (2) Sau khi thi đậu, mẹ cho tôi đi chơi Đà Lạt.
Đối với câu này, người đọc, người nghe dễ bị nhầm lẫn khi xác định đối tượng được nói đến. Để sửa, có thể thêm một đại từ nhân xưng vào thành phần trạng ngữ (Sau khi tôi thi đậu), hoặc viết thành câu bị động (Sau khi thi đậu, tôi được mẹ cho đi chơi Đà Lạt).
Ví dụ (3) Để khích lệ tinh thần yêu nước, chống giặc Minh ở tướng sĩ, Trần Hưng Đạo đã viết bài thơ “Nam quốc sơn hà”.
Câu trên phản ánh sai sự thực lịch sử.
3.      Lỗi về phong cách: Sinh viên của ta không biết chọn kiểu câu, cách hành văn, cách trình
bày văn bản cho phù hợp với phong cách ngôn ngữ của văn bản, kiểu văn bản và nội dung cần trình bày. Chẳng hạn, trong Đơn xin phép nghỉ học, một sinh viên đã viết:
Thưa cô giáo chủ nhiệm kính mến!
            Em bị nhức đầu quá, không đi học được. Mong cô thông cảm cho em nghỉ học một ngày. Em hứa sẽ cập nhật bài đầy đủ khi đến lớp.
            Chào cô!
  1. Lỗi về câu thiếu thông tin: Quá trình trao đổi thông tin chỉ thật sự có hiệu quả khi người
viết, người nói đưa ra được những thông tin mới đối với người nghe, người đọc. Những câu như Đây là một cái bàn, Con sói nhìn bé quàng khăn đỏ bằng đôi mắt, Anh ta bắt bóng bằng đôi tay là những câu có cấu tạo ngữ pháp đúng và quan hệ ngữ nghĩa đúng nhưng không đáp ứng được yêu cầu về thông tin. Những câu này không thông báo được nội dung gì mới, chúng chỉ là những câu hiện thực hóa một mô hình ngữ pháp thường gặp trong các lớp học ngoại ngữ căn bản. Muốn các câu này đáp ứng được yêu cầu về thông tin, người viết cần cụ thể hóa về nghĩa bằng cách thêm định ngữ cho danh từ chỉ phương tiện, công cụ…hoặc thêm cho chúng một đại từ sở hữu, một quan hệ từ……Chẳng hạn: Đây là một cái bàn gỗ tốt mà tôi rất thích, , Con sói nhìn bé quàng khăn đỏ bằng đôi mắt thèm thuồng, Anh ta bắt bóng bằng đôi tay giả.
  1. Lỗi về dấu câu: Như trên đã nói, sinh viên thường không quan tâm đến việc dùng các
dấu phẩy, dấu chấm, dấu gạch ngang, dấu hai chấm để tách thành phần phụ và thành phần chính của câu.
Ví dụ: Được thành lập ngày………theo Quyết định số ………của Thủ tướng chính phủ, giấy phép hoạt động của Bộ Giáo dục và Đào tạo ( , ) Trường Đại học………đào tạo đa ngành, đa cấp theo hướng công nghệ, chú trọng kỹ năng nghề nghiệp và thực hành…
Để thuận lợi trong việc học tập và giảng dạy ( , ) trường đã đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, đồng bộ với hơn 60 phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, phòng học multimedia, thư viện, 20 giảng đường với projector và máy tính, phòng mô phỏng…
Tại trường ( , ) hàng năm ( , ) còn có nhiều sinh viên đạt giải thưởng nghiên cứu khoa học cấp bộ và cấp thành phố. Ngoài ra ( , ) trường đã tham gia  cuộc thi Robocon và đội tuyển của trường đã lọt vào vòng chung kết…
Trong 13 năm xây dựng và trưởng thành ( , ) Trường Đại học ………đã không ngừng phát triển về quy mô và chất lượng. Đến nay ( , ) trường đã bảo đảm quy mô đào tạo cho 12.000 sinh viên.
            Ví dụ trên thiếu các dấu phẩy để ngăn cách các thành phần phụ làm trạng ngữ hoặc làm phương tiện liên kết câu với thành  phần nòng cốt câu (các dấu phẩy trong ngoặc đơn  là do tác giả bài viết này thêm vào).
  1. Lỗi về liên kết câu: Có trường hợp sinh viên viết được từng câu  nhưng lại không liên
kết được các câu để tạo thành chuỗi câu, đoạn văn và văn bản. Đó là do người viết không biết sử dụng các phương tiện, phương thức liên kết câu trong khi nói hoặc viết để tạo sự chuyển tiếp  giữa các câu. Kết quả là các câu văn rời rạc, liên kết lỏng lẻo hoặc thiếu hẳn sự liên kết làm đoạn văn bị đứt mạch.
 
Có thể nói những sai sót đã nêu trên bắt nguồn từ những nguyên nhân sau:
  1. Sinh viên không biết viết câu, không phân biệt được các thành phần câu.
  2. Sinh viên thiếu kiến thức cơ bản về các lĩnh vực trong cuộc sống, đặc biệt là văn hóa, lịch
sử nước nhà.
  1. Sinh viên ít chịu khó đọc sách, nhất là sách văn học; nhiều em chỉ thích đọc truyện tranh.
  2. Từ những cấp học dưới và cả ở đại học, giáo viên ít chú trọng đến việc rèn luyện cho các em nói đúng, viết đúng.
Có thể thấy rằng từ những nhược điểm trên, sinh viên đã lúng túng khi cần tạo một văn bản hoặc thực hiện một ngôn bản. Điều này cũng làm nên sự thiệt thòi cho các em trong việc giao tiếp, tiếp thu kiến thức và trong công tác sau này. Thật đáng tiếc là nhiều em không nhận thức được vấn đề này. Thậm chí có em còn bảo học ngoại ngữ nhiều nên quên tiếng Việt! Đây là một điều không thể chấp nhận. Trình độ sử dụng tiếng mẹ đẻ biểu hiện rõ rệt trình độ văn hóa của mỗi con người, mỗi dân tộc. Sử dụng tốt tiếng mẹ đẻ thì  sẽ có thuận lợi hơn trong việc học ngoại ngữ.

TS. Đào Thị Bạch Tuyết
Trưởng Khoa Ngoại Ngữ