Đừng chủ quan với não mô cầu: Những điều cần biết để chủ động phòng bệnh

Trước thông tin về các ca bệnh não mô cầu được ghi nhận, mỗi người cần chủ động trang bị kiến thức, thực hiện các biện pháp phòng bệnh và đặc biệt lưu ý những dấu hiệu cảnh báo để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Từ đầu năm đến nay, khu vực phía Nam ghi nhận 42 ca não mô cầu, 7 người tử vong, tăng so với 39 ca năm 2025 và 12 ca năm 2024. Tại TP.HCM, trong tháng 10/2026, ngành y tế ghi nhận chùm ca bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước.

Bệnh não mô cầu có thể diễn tiến nhanh, cần đặc biệt lưu ý những triệu chứng bất thường.

Thông tin này là lời nhắc để mỗi người, đặc biệt là học sinh, sinh viên và người trẻ thường xuyên học tập, sinh hoạt trong môi trường tập thể, nâng cao ý thức phòng bệnh và không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường của cơ thể.

Não mô cầu lây truyền như thế nào?

Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú tại vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi vượt qua hàng rào niêm mạc và xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy, vi khuẩn có thể gây bệnh não mô cầu xâm lấn, thường biểu hiện dưới dạng viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc đồng thời cả hai.

Vi khuẩn lây truyền từ người sang người thông qua dịch tiết đường hô hấp, đặc biệt khi có tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn hoặc người mắc bệnh.

Theo TS.BS Phạm Thế Việt - Giám đốc chương trình Y khoa tại GDU, Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm, có khả năng diễn tiến rất nhanh, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

"Trong một số trường hợp, người bệnh có thể chuyển từ những triệu chứng ban đầu sang tình trạng nguy kịch chỉ trong vòng 24 giờ. Ngay cả khi được điều trị, bệnh vẫn có nguy cơ gây tử vong hoặc để lại những di chứng lâu dài như giảm thính lực, tổn thương não, hoại tử dẫn đến phải cắt cụt chi và các tổn thương cơ quan khác", TS.BS Phạm Thế Việt cho biết.

Đối với sinh viên, những hoạt động quen thuộc như học tập trong lớp, làm việc nhóm, tham gia sự kiện, sinh hoạt tập thể hoặc ở chung không gian trong thời gian dài là những tình huống cần lưu ý. Việc sống chung nhà, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng hoặc dùng chung một số vật dụng cá nhân có nguy cơ tiếp xúc với nước bọt cũng có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.

Đáng chú ý, người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác.

TS.BS Phạm Thế Việt - Giám đốc chương trình ngành Y khoa tại GDU chia sẻ về các triệu chứng bệnh não mô cầu.

Vì sao cần đặc biệt lưu ý?

Thanh thiếu niên và người trẻ là nhóm cần được quan tâm trong phòng, chống bệnh não mô cầu. Ở lứa tuổi này, tỷ lệ mang vi khuẩn tại vùng mũi họng có xu hướng tăng; đồng thời, các hoạt động học tập, giao tiếp xã hội và sinh hoạt tập thể tạo nhiều cơ hội tiếp xúc gần.

Một số yếu tố như hút thuốc lá, tiếp xúc với khói thuốc hoặc nhiễm virus đường hô hấp trước đó có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. Một số nhóm người có nguy cơ cao hơn, gồm người thiếu hụt bổ thể, không có lách hoặc suy giảm chức năng lách, người nhiễm HIV và người sử dụng thuốc ức chế bổ thể.

Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xuất hiện ở người khỏe mạnh, không có bệnh nền hoặc yếu tố nguy cơ rõ ràng. Vì vậy, việc chủ động phòng bệnh là cần thiết đối với tất cả sinh viên GDU.

Đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường

Bệnh não mô cầu xâm lấn có thể diễn tiến rất nhanh. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn – những biểu hiện dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm virus thông thường.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian ngắn.

Hiểu đúng các dấu hiệu cảnh báo để chủ động ứng phó với bệnh não mô cầu.

“Các triệu chứng ban đầu của bệnh có thể bao gồm sốt đột ngột, đau đầu dữ dội, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện cứng gáy, lú lẫn, rối loạn ý thức, co giật hoặc các chấm, mảng xuất huyết tím trên da không mất khi ấn. Đây đều là những dấu hiệu cảnh báo cần được đặc biệt lưu ý. Khi có biểu hiện nghi ngờ, nhất là tình trạng diễn biến xấu nhanh, người bệnh cần được đưa đến cơ sở cấp cứu ngay lập tức, không chờ xuất hiện đầy đủ triệu chứng mới đi khám”, TS.BS Phạm Thế Việt nhấn mạnh.

Đặc biệt, không nên chờ đến khi xuất hiện ban xuất huyết mới đi khám. Ban có thể xuất hiện muộn hoặc không xuất hiện đầy đủ ở giai đoạn đầu. Khi tình trạng người bệnh diễn biến xấu nhanh, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế ngay cả khi chưa có đầy đủ các triệu chứng điển hình.

Chủ động phòng bệnh từ những việc nhỏ

Đối với những người sống cùng nhà, tiếp xúc gần hoặc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp của người mắc bệnh, TS.BS Phạm Thế Việt khuyến cáo người từng tiếp xúc cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và xác định chỉ định kháng sinh dự phòng. 

“Nếu được chỉ định, kháng sinh cần được sử dụng càng sớm càng tốt theo hướng dẫn của nhân viên y tế, không tự ý mua hoặc sử dụng thuốc. Bên cạnh đó, mỗi người cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như: đeo khẩu trang tại nơi công cộng, giữ không gian sống và học tập thông thoáng, hạn chế tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp và tiêm vắc xin phòng não mô cầu phù hợp theo tư vấn của nhân viên y tế. Lưu ý, tiêm vắc xin không thay thế kháng sinh dự phòng đối với những người đã tiếp xúc gần và thuộc diện được chỉ định”. TS.BS Phạm Thế Việt cho biết thêm.

Chủ động theo dõi sức khỏe và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi có dấu hiệu cảnh báo.

Ngoài ra, để giảm nguy cơ phơi nhiễm, mỗi sinh viên có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản trong học tập và sinh hoạt hằng ngày:

• Giữ vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; thực hiện vệ sinh mũi họng phù hợp; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên phương tiện giao thông công cộng.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân: Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp; không dùng chung chai nước, cốc uống, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng có nguy cơ dính nước bọt.
• Giữ không gian học tập, sinh hoạt thông thoáng: Tăng cường thông khí tại lớp học, nơi ở và khu vực sinh hoạt chung; vệ sinh thường xuyên các bề mặt, dụng cụ được sử dụng hằng ngày.
• Hạn chế hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc: Đây cũng là một trong những biện pháp hỗ trợ giảm nguy cơ phơi nhiễm.

Chủ động bảo vệ mình, cùng xây dựng môi trường GDU an toàn

Môi trường đại học là nơi GDUers học tập, giao lưu, làm việc nhóm và tham gia nhiều hoạt động tập thể. Vì vậy, ý thức phòng bệnh của mỗi cá nhân cũng góp phần bảo vệ sức khỏe chung của cộng đồng.

GDU lan tỏa thông điệp nâng cao ý thức phòng bệnh trong môi trường đại học.

Một hành động nhỏ như rửa tay thường xuyên, không dùng chung chai nước, giữ không gian thông thoáng hay đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường đều là những cách thiết thực để bảo vệ chính mình và những người xung quanh.

GDUers hãy chủ động trang bị kiến thức, không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường và thực hiện các khuyến cáo phòng bệnh để mỗi ngày đến trường luôn là một ngày học tập an toàn, khỏe mạnh nhé!

Nguồn: Thông tin Chính phủ